30-05-2012 - Ontslag vanwege ongezonde leefstijl? Vrijwel altijd een brug te ver!

De laatste tijd verschijnen er regelmatig verhalen dat veel werkgevers graag werknemers die ongezond leven en daardoor minder goed werken zouden willen ontslaan. Ontslaan van ongezond levende werknemers is in mijn ogen echter vrijwel altijd een brug te ver. Werkgevers kunnen wel maatregelen nemen, maar zullen daarbij in ieder geval goed beslagen ten ijs moeten komen.

Het eerste wat je als werkgever moet doen, is de feiten op een rijtje krijgen. Als je vermoedt dat iemands manier van leven problemen veroorzaakt voor zijn of haar functioneren, duik er dan eerst eens goed in. Wat is er precies aan de hand, is betrokkene te dik, drinkt of rookt hij of zij te veel, zijn er andere problemen. En vooral wat betekent dat dan voor het werk, want daar hebben we het over: komt betrokkene vaker te laat of verzuimt hij of zij meer dan de collega’s, zijn er meer fouten of productieproblemen. Let ook op de contacten met klanten, krijg je vaker klachten of opmerkingen dat de betrokken werknemer hen minder vriendelijk tegemoet treedt of erger. Leg die informatie ook van meet af aan vast zodat je er in voorkomende gevallen op terug kunt vallen.

Als je zo een goede indruk hebt van wat er aan de hand is, ga dan het gesprek aan. Doe dat in eerste instantie informeel. Het hangt natuurlijk af van de aard en vooral grootte van het bedrijf hoe je dat insteekt. In een kleiner bedrijf ga je gewoon even om de tafel zitten, gaat het om een grotere onderneming dan zal de leidinggevende zijn ondergeschikte eens bij zich op kantoor moeten roepen. Gesprekstrainingen voor direct leidinggevenden kunnen worden ingezet om dit soort zaken beter aan te kunnen. Zo’n gesprek kan vervolgens op twee manieren verlopen. De ene werknemer zal meteen erkennen dat je gelijk hebt en dat er een probleem is of in ieder geval dreigt. Dan heb je een goed aanknopingspunt om door te gaan. Je kunt adviseren om eens met de bedrijfsarts te gaan praten of elders advies in te roepen.

Goed werkgever
Anderen gaan in het defensief en ontkennen in alle toonaarden. Dan kan je niet meer doen dan een verkapte waarschuwing geven en duidelijk maken dat je het ook verder in de gaten zult houden. Probeer in ieder geval in beide gevallen om vervolgafspraken te maken met de medewerker om te kijken hoe het zich ontwikkelt. Maak in ieder geval een verslag van het gesprek. Daarmee kan je – indien nodig - aantonen dat je als goed werkgever hebt gehandeld en tijd en inspanningen hebt geleverd om een medewerker te ondersteunen bij deze problemen en dat je de medewerker ook hebt aangesproken op de effecten van het leefstijlgedrag op het werk.

Dat betekent ook dat het dossier vervolgens up-to-date moet blijven. Mogelijk is er kort na het gesprek een merkbare verbetering maar verslechteren de zaken daarna weer in snel tempo. Komen het werk, de kwaliteit, de onderlinge verhoudingen of de klantenrelaties daadwerkelijk in gevaar, dan kan de ongezonde leefstijl formeel op de agenda worden gezet voor het functioneringsgesprek. Dat betekent dat er ook concreet en van twee kanten over een verbetertraject moet worden gesproken. Zo’n traject moet meetbaar zijn, waarbij de eerder vergaarde informatie uiteraard goed van pas kan komen. Zijn er geen verbeteringen zichtbaar en functioneert de werknemer duidelijk niet meer naar behoren, dan zou je als werkgever in het uiterste geval mogelijk kunnen denken aan een ontslagprocedure. Mijn advies is dan echter nadrukkelijk om juridisch advies in te winnen. In de praktijk zal het altijd moeilijk zijn en blijven om een werknemer met een te ongezonde leefstijl te ontslaan, laten we dat nog maar eens benadrukken.

Het belangrijkste is dan ook: maak hier geen heksenjacht van. Handel vanuit betrokkenheid en goed werkgeverschap. En blijf ook vooral, ook als er geen daadwerkelijke problemen zijn, op een positieve manier aandacht besteden aan (de voordelen van) een gezonde leefstijl. Want dat is waar de discussie om zou moeten gaan: niet het ontslaan van medewerkers, maar het besef dat leefstijl bespreekbaar kan worden gemaakt op het werk. Wilms Arbeidsinspiratie helpt u daar graag bij.

Zie ook mijn eerdere column: geen stijl, die leefstijl van jou!

Dit artikel is een bewerking van een interview met Danny Wilms verschenen in Kernnieuws nummer 4, 4 mei 2012. Kernnieuws is het verenigingsblad voor ondernemers in de communicatiebranche

Actueel