08-05-2010 - Organisatie en houdbaarheidsdatum

Bij ons thuis is een bezoek aan de koelkast niet zonder gevaar. Tenminste, als je niet let op de houdbaarheidsdatum. Op een mooie zomerse dag, zo’n twee jaar geleden, liet ik dit weer eens na en genoot ik van de bijzondere smaak van frisdank waarvan de houdbaarheidsdatum zowat in de vorige eeuw lag.

Hilariteit bij mijn echtgenote. Dat was de geboorte van mijn nieuwe gezinstaak: papa als smaakpolitie. Sindsdien controleer ik regelmatig de koelkast en heb ik onze twee dochters ook geleerd hoe zij verdachte producten kunnen opsporen (met een hoofdrol voor ons reukvermogen). Geen zure producten meer in huize Wilms.

Niet alleen producten verzuren. Organisaties en medewerkers kunnen ook een verstreken houdbaarheidsdatum hebben.   

Verzuurde organisaties bruisen niet meer. Er is geen creativiteit meer, de besluiteloosheid neemt toe, verhoudingen raken verstoord, er heerst onverschilligheid of  angst, het verzuim neemt toe, de productie gaat achteruit, kortom: de patiënt is ziek.

En verzuurde medewerkers waar herken je die aan?
Ik ben ze de afgelopen jaren vaak tegengekomen. Enkele overeenkomsten die ik waarnam: ze kijken vaak boos, klagen snel over het management, reageren vaak negatief of defensief, zijn snel jaloers op collega´s, zonderen zich af (deur dicht), richten zich alleen nog op hun eigen taak (kijken niet meer over de schutting) en leggen druk op collega’s die wel een positieve grondhouding hebben.

Verzuurde medewerkers zijn als het ware ‘afgehaakt’. Ze zijn niet meer trots op het bedrijf en zoeken constant naar bevestiging van hun beeld dat de organisatie (waar zij zelf deel van uitmaken) niet functioneert en - dit is belangrijk - hen onrechtvaardig heeft behandeld. In de organisatiepsychologie hebben we daar een naam voor: het psychologisch contract is verbroken. Je hebt dan niet gekregen waar je in jouw ogen recht op had: een eerlijke beloning,  waardering van de baas, opleidingsmogelijkheden, leuk werk, promotie, enzovoorts.

Typerend voor zure medewerkers is hun machteloosheid. De schuld ligt altijd bij de ander. Lekker makkelijk. Hoef je zelf geen verantwoording te nemen voor de situatie. Stappen nemen gebeurt dan niet meer snel. Uitspreken naar de baas? “dat helpt toch niets, of “dat werkt alleen maar tegen je”. Een andere werkgever zoeken dan? “Alleen als ik een baan krijg waar ik er op vooruit ga”. Of  “daar ben ik te oud voor, dan had ik dat eerder moeten doen, ik zit mijn tijd wel uit”.

Verzuurde medewerkers zijn lastig aan te pakken. Ze leveren vaak net voldoende prestaties om op hun stoel te kunnen blijven zitten. Als leidinggevende weet je vaak dat er meer rendement in moet zitten, maar hoe krijg je dat eruit? Hoe pak je zo’n gesprek aan? In de praktijk wordt de aandacht en spaarzame tijd vaak verlegd naar medewerkers die   objectief aantoonbaar disfunctioneren en waar je (nog) meer last van hebt. Begrijpelijk, maar jammer. 

Sowieso wordt het de komende jaren belangrijker om de houdbaarheidsdatum van medewerkers goed te monitoren. Bedrijven zullen immers volop in verandering moeten blijven. De medewerkers spelen daarbij een essentiële rol. Het zijn uiteindelijk de medewerkers die in de continu veranderende omgeving het werk moeten uitvoeren. En dat ook nog veel langer moeten volhouden nu vroeg met pensioen gaan er niet meer bij is. Vanuit dat perspectief gezien is verzuring voorkomen en werkplezier bevorderen van strategisch belang. 

Door werkplezier te bevorderen krijg je als werkgever de beschikking over de inzet, flexibiliteit en creativiteit van medewerkers. Dat levert positieve energie én geld op.

Reageren? info@wilmsarbeidsinspiratie.nl

Actueel